ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದೇಕೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಂದೇ ಕಾರಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಓದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢೋತ್ತರ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ “ಶಾಲೆಗೆ ಬನ್ನಿ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, “ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವುದು ನಿಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ಹೇಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬುದನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಕೌಶಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಲಿಯಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ, ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ಹಣಕಾಸಿನ ಮೂಲಭೂತ ಅರಿವು, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ, ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP 2020) ಕೂಡ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದೆ. 2025ರೊಳಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 50 ಶೇಕಡಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಅದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತ್ತು. ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಗಬಹುದು. ರೈತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪರಿಚಯ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಸೌರಶಕ್ತಿ, ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೌಶಲ್ಯ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಹಾಯಕ ಸೇವೆಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತರಬೇತಿ ದೊರೆತರೆ, ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಶಾಲೆ ಕೇವಲ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುವ ಸ್ಥಳವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ “ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?” ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾವು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಣವು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಬಾರದು ಎಂದೂ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕು. ಇದೇ ಭವಿಷ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣದ ದಿಕ್ಕು.

ಕೌಶಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದೇ? ನನ್ನ ಉತ್ತರ ‘ಹೌದು’, ಆದರೆ ಅದು ಇದೊಂದೆ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಸುರಕ್ಷಿತ ಶಾಲಾ ವಾತಾವರಣ, ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ, ಸಾರಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ಸಹಕಾರವೂ ಅಗತ್ಯ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಬಲ್ಲದು.

ಕೌಶಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ಅದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಒಂದೇ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಬಾರದು. ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವುದಾಗಿರಬೇಕು, ಮುಚ್ಚುವುದಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೈದ್ಯರಾಗಲು ಬಯಸಿದರೂ, ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಲು ಬಯಸಿದರೂ, ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದರೂ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದರೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಚಿಂತನೆ ಅಡಗಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಿಂದಲೇ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಬೆಳೆಸುವುದು, ಮೇಲಿನ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಭವವೂ ಬೇಕು.

ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮರಗೆಲಸವನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಡ್ರೋನ್ ಬಳಸಿ ಕೃಷಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಲ್ಲ. ಇವುಗಳು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಕಲಿಯುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಆರಂಭದ ಹಂತಗಳು.

ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗುವೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಪ್ರತಿಭೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ ಆ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಬೆಳೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು. ಶಾಲೆಯಲ್ಲೇ ಕೌಶಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಇದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ.

ನಾವು ಇಂದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾಠವಲ್ಲ, ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವಲ್ಲ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಕನಸುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಕೈಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಲೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಚಿಂತನೆ ಬೇರೂರಿದ ದಿನ, ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಅರ್ಥವೇ ಹೊಸ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿದೆ.